Skip to content

Tìm hiểu Quy trình Dịch thuật theo ISO 17100:2015

ISO 17100

Với sự bùng nổ của nội dung ở nhiều ngôn ngữ khác nhau trên Internet, vai trò của dịch máy (MT) là điều không phải nghĩ bàn. Dịch máy giúp mọi người dễ dàng hiểu được nội dung cơ bản ở một ngôn ngữ nước ngoài dù không hề biết chút gì về ngôn ngữ đó. Tuy nhiên, cũng chính vì vậy mà nhiều người có xu hướng cho rằng công việc dịch ngày nay là một công việc đơn giản, chỉ cần copy paste từ các công cụ dịch máy sang và cùng lắm là chỉnh sửa thêm đôi chút. Lối suy nghĩ này đặt ra một thách thức lớn cho những biên dịch viên chuyên nghiệp, muốn chứng minh chất lượng thực sự của một bản “người dịch” so với một bản “máy dịch”. Có lẽ, việc tìm hiểu về quy trình dịch thuật tiêu chuẩn theo ISO 17100:2015 sau đây sẽ giúp chúng ta có cái nhìn rõ hơn về những bước và công sức cần bỏ ra để có thể tạo ra một bản dịch chất lượng.

ISO 17100:2015 Dịch vụ Dịch thuật – Yêu cầu cho Dịch vụ Dịch thuật là tiêu chuẩn đầu tiên của ISO về dịch vụ dịch thuật, được công bố vào ngày 01 tháng 5 năm 2015. Tiêu chuẩn này được chuyển đổi từ tiêu chuẩn EN 15038, một tiêu chuẩn chất lượng được phát triển trước đó cho các nhà cung cấp dịch vụ dịch thuật bởi Ủy ban Tiêu chuẩn hóa Châu Âu (CEN). Tiêu chuẩn này là nỗ lực chung của nhiều tổ chức, hiệp hội, công ty dịch thuật, tổ chức chứng nhận… nhằm xây dựng ra một tiêu chuẩn chung toàn cầu giúp đối chiếu chất lượng của dịch vụ dịch thuật và chứng nhận cho các nhà cung cấp dịch vụ dịch thuật thông qua đánh giá chứng nhận độc lập.

Một quy trình dịch đầy đủ bao gồm 6 bước được nêu tại Điều 5.3 của ISO 17100. Theo đó, dịch không chỉ đơn giản là dịch như chúng ta vẫn nghĩ!

Bước 1. Dịch

Ở bước đầu tiên này của quy trình, biên dịch viên cần dịch tuân theo yêu cầu của dự án, bao gồm các quy ước về ngôn ngữ của ngôn ngữ đích và các yêu cầu cụ thể liên quan. Trong bước này, người dịch cần đảm bảo các yếu tố sau:

  • Tuân thủ thuật ngữ chuyên môn theo lĩnh vực cụ thể hoặc của khách hàng, cũng như bất kỳ tài liệu tham khảo nào được cung cấp và đảm bảo tính thống nhất về thuật ngữ trong bản dịch;
  • Đảm bảo tính chính xác về ngữ nghĩa cho nội dung ở ngôn ngữ đích;
  • Đảm bảo cấu trúc câu phù hợp, chính tả, dấu câu chuẩn xác cũng như một số quy ước khác trong ngôn ngữ đích;
  • Đảm bảo tính gắn kết và phù hợp về từ và cụm từ;
  • Tuân thủ bất kỳ chỉ dẫn văn phong nào của khách hàng (bao gồm ngôn ngữ sử dụng riêng cho lĩnh vực liên quan, phạm vi từ vựng, phương thức diễn đạt);
  • Tuân thủ tiêu chuẩn bản địa và bất kỳ tiêu chuẩn áp dụng nào khác;
  • Đảm bảo format;
  • Hướng đến đúng đối tượng người đọc và mục đích sử dụng ở ngôn ngữ đích

Nếu có bất kỳ nghi vấn hoặc điểm không rõ ràng nào, người dịch cần trao đổi lại với quản lý dự án.

Bước 2. Tự soát

Sau khi dịch xong, người dịch ít nhất cần tự đọc soát lại bản dịch của mình để kiểm tra các lỗi có thể còn sót về ngữ nghĩa, ngữ pháp, chính tả, lỗi dịch thiếu hoặc các lỗi khác, cũng như đảm bảo tuân thủ các yêu cầu đầu vào của dự án. Người dịch cần tự sửa các lỗi phát hiện được trước khi gửi đi.

Bước 3. Hiệu đính

Nhà cung cấp dịch vụ dịch thuật (TSP) phải đảm bảo nội dung được dịch ra ngôn ngữ đích được hiệu đính. Người hiệu đính phải là một người khác người dịch và đảm bảo năng lực yêu cầu theo ISO 17100 ở cả ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích. Người hiệu đính sẽ kiểm tra nội dung ở ngôn ngữ đích so với ngôn ngữ nguồn để phát hiện bất kỳ sai lỗi hoặc vấn đề nào khác, cũng như kiểm tra tính phù hợp cho mục đích sử dụng. Điều này bao gồm việc đối chiếu ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích theo các tiêu chí nêu ra tại bước 1. Tùy theo thống nhất với nhà quản lí dự án (PM), người hiệu đính có thể trực tiếp sửa các lỗi phát hiện ra hoặc đề xuất các nội dung cần sửa để người dịch tự sửa. Có một lưu ý là việc chỉnh sửa có thể bao gồm cả dịch lại. Bất kỳ lỗi hoặc vấn đề nào ảnh hưởng đến chất lượng của nội dung ở ngôn ngữ đích đều phải được sửa lại. Quá trình này sẽ lặp lại cho đến khi cả người hiệu đính và TSP cảm thấy thỏa mãn. Người hiệu đính cũng cần thông báo cho TSP biết về bất kỳ hành động khắc phục nào mà mình đã thực hiện.

Bước 4. Soát xét

TSP phải yêu cầu một người soát xét bản dịch để đánh giá mức độ phù hợp của nội dung ở ngôn ngữ đích với mục đích sử dụng đã thống nhất và lĩnh vực liên quan, cũng như đưa ra đề xuất sửa đổi nếu có cho TSP. TSP có thể yêu cầu người soát xét thực hiện sửa đổi. Việc soát xét bao gồm đánh giá tính chính xác với lĩnh vực liên quan và mức độ tôn trọng quy ước về kiểu văn bản liên quan.

Bước 5. Đọc soát song song

Nếu khách hàng có yêu cầu đọc soát song song, TSP phải đảm bảo dịch vụ này được thực hiện. Nếu phát hiện ra lỗi, TSP thực hiện sửa chữa và có hành động phù hợp để khắc phục các lỗi đó.

Bước 6. Kiểm tra xác nhận lần cuối và thông qua bản dịch

PM phải tiến hành kiểm tra xác nhận lần cuối dự án so với các thông số đầu vào trước khi gửi sản phẩm cho khách hàng. Sau khi kiểm tra xác nhận lần cuối và gửi bản dịch, TSP cần có quy trình xuất hóa đơn và thanh toán. Nếu còn bất kỳ lỗi nào được phát hiện trong bước kiểm tra xác nhận lần cuối, TSP phải sửa chữa và thực hiện hành động khắc phục phù hợp.

Trên đây là quy trình 6 bước nhằm đảm bảo một bản dịch được chuyển ngữ đầy đủ từ ngôn ngữ nguồn sang ngôn ngữ đích, cũng như mọi nỗ lực đã được thực hiện để đảm bảo tính chính xác, tính phù hợp và tránh bản dịch còn bất kỳ lỗi không đáng có nào. Ngoài quy trình này, còn có quy trình sau dịch để tiếp nhận ý kiến phản hồi của khách hàng và thực hiện hành động khắc phục nếu có. Đến đây, chúng ta có thể thấy MT chỉ đóng vai trò là một bước nhỏ trong quy trình dịch. Nó giống như một bản dịch nháp đầu vào cho các biên dịch viên. Tuy nhiên, qua đó cũng thấy, càng nhiều bước thì chi phí thực hiện càng cao. Đây cũng là cơ sở để khách hàng có thể đoán định liệu bản dịch mình nhận được có tương xứng với số tiền bỏ ra hay không. Là một đơn vị cung cấp giải pháp ngôn ngữ chuyên nghiệp, AM Vietnam tự hào tuân thủ những chuẩn mực quốc tế trong dịch thuật, trong đó có quy trình dịch thuật 6 bước nêu trên. Ngoài ra, AM Vietnam còn có thêm bước Hiệu đính Chuyên gia, nhằm cung cấp bản dịch chất lượng với độ chính xác tuyệt hảo cho những khách hàng có yêu cầu khắt khe. Với đội ngũ biên dịch viên chuyên nghiệp cùng nhiều chuyên gia trong ngành, AM Vietnam tự tin cam kết cung cấp cho khách hàng bản dịch đạt mức chất lượng trở lên.

Truong Nguyen

Truong Nguyen